FuelEU Maritime kapsamında 2026 pooling piyasasını, fiyat hareketlerini ve denizcilik şirketleri açısından ortaya çıkan fırsatları ve riskleri değerlendiriyoruz.
FuelEU Maritime uyumluluk bakiyeleri, banking, borrowing ve pooling mekanizmalarına ilişkin kapsamlı bir rehber. Ayrıca ilk uyumluluk döneminin ardından piyasa referans fiyatlarında görülen önemli düşüşü ele alıyoruz.
FuelEU Maritime Neyi Düzenliyor?
FuelEU Maritime, 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren uygulanmaktadır ve kapsama giren gemilerin gemide kullanılan enerjinin yıllık ortalama sera gazı yoğunluğunu azaltmasını zorunlu kılar.
Sistem basit bir yakıt vergisi değildir. Yakıt ve teknoloji açısından tarafsız bir performans standardıdır.
Düzenleme genel olarak Avrupa limanlarına uğrayan 5.000 gros ton üzerindeki ticari gemileri, bayraklarından bağımsız olarak kapsamaktadır.
Hesaplamaya:
- AB limanları arasındaki seferlerde kullanılan enerjinin %100’ü,
- AB limanlarında geçirilen sürede kullanılan enerjinin %100’ü,
- AB limanı ile AB dışındaki bir liman arasındaki seferlerde kullanılan enerjinin %50’si
dahil edilir.
Hesaplama well-to-wake yaklaşımına dayanır. Dolayısıyla yalnızca yakıtın yanması sonucu ortaya çıkan CO2 değil, yakıtın yaşam döngüsü boyunca oluşan karbondioksit, metan ve nitröz oksit emisyonları da dikkate alınır.
Referans değer 2020 AB MRV filosuna dayalı olarak 91,16 gCO2e/MJ’dir.
2025 hedefi bu değerin %2 azaltılmasıdır ve yaklaşık 89,34 gCO2e/MJ maksimum yıllık ortalama sera gazı yoğunluğuna karşılık gelir.
Hedefler zamanla sıkılaşmaktadır:
2025: %2 azaltım – yaklaşık 89,34 gCO2e/MJ
2030: %6 azaltım – yaklaşık 85,69 gCO2e/MJ
2035: %14,5 azaltım – yaklaşık 77,94 gCO2e/MJ
2040: %31 azaltım – yaklaşık 62,90 gCO2e/MJ
2045: %62 azaltım – yaklaşık 34,64 gCO2e/MJ
2050: %80 azaltım – yaklaşık 18,23 gCO2e/MJ
Uyumluluk Bakiyesi: Fazla ve Açık Nasıl Oluşur?
Raporlama döneminin ardından bir doğrulayıcı her geminin yıllık uyumluluk bakiyesini hesaplar.
Uygulanabilir sera gazı yoğunluğu hedefinden daha iyi performans gösteren gemi pozitif bakiye, yani yaygın ifadeyle “surplus” oluşturur.
Hedeften daha kötü performans gösteren gemi ise açık verir.
Bu bakiye genel bir sicilde dolaşan bağımsız bir token değildir. Belirli bir gemiye ve raporlama dönemine bağlı düzenleyici bir hesaplamadır.
Değer yalnızca FuelEU kapsamında izin verilen mekanizmalar üzerinden ve FuelEU veri tabanına kaydedilerek aktarılabilir.
FuelEU Kredisi Satın Almak Aslında Ne Anlama Geliyor?
Ticari taraflar sıklıkla “FuelEU kredisi satın almak” ifadesini kullanır.
Hukuki açıdan işlem, belirli bir raporlama dönemi için geçerli bir FuelEU havuzu içerisinde doğrulanmış uyumluluk fazlasının kararlaştırılmış bölümünü alma hakkının sözleşmeyle satın alınması olarak değerlendirilmelidir.
Banking, Borrowing ve Pooling
Banking
Pozitif uyumluluk bakiyesi FuelEU veri tabanında gelecek yıllara aktarılabilir. Avrupa Komisyonu’nun soru-cevap dokümanlarına göre banked surplus’ın bir son kullanma tarihi bulunmamaktadır.
Ancak şirket, bu bakiyeye güvenmeden önce bakiyenin doğru şekilde doğrulandığından ve sisteme kaydedildiğinden emin olmalıdır.
Borrowing
Bir gemi, ihtiyaç duyduğu miktarı bir sonraki raporlama döneminden ödünç alabilir.
Ödünç alınan miktar, %10 ek yük ile birlikte sonraki dönemin bakiyesinden düşülür.
Dolayısıyla borrowing yükümlülüğü ortadan kaldırmaz; geleceğe taşır ve büyütür.
Pooling
Farklı gemilerin pozitif ve negatif bakiyeleri kayıtlı bir havuz içerisinde birleştirilebilir ve katılımcılar arasında dağıtılabilir.
Ancak toplam havuz bakiyesi negatif olamaz. Açık veren bir geminin durumu daha kötü hale getirilemez ve pozitif bakiyeye sahip bir gemi açık veren konuma geçirilemez.
Aynı havuzdaki gemilerin aynı şirkete ait olması gerekmez. Böylece fazla bakiyeye sahip şirketlerle açığı bulunan şirketler arasında ikili veya platform bazlı ticari işlemler gerçekleştirilebilir.
Her gemi ilgili raporlama dönemi için yalnızca bir havuza katılabilir.
FuelEU Pooling İçin Kritik Tarih
Seçilen doğrulayıcı, nihai havuz yapısını ve tahsisatı doğrulama döneminin 30 Nisan tarihine kadar FuelEU veri tabanına kaydeder.
Ticari anlaşmanın gerçek bir uyumluluk sonucuna dönüştüğü nokta bu veri tabanı işlemidir.
Geçerli ve zamanında yapılmış veri tabanı tahsisi olmadan yalnızca imzalanmış bir sözleşmenin bulunması yeterli değildir.
İlk FuelEU Uyumluluk Dönemi Piyasayı Nasıl Değiştirdi?
2025 raporlama yılı FuelEU Maritime’ın ilk tam uyumluluk dönemiydi.
Ocak–Mart 2026 arasında 13.000’den fazla FuelEU raporu doğrulandı.
30 Nisan’a kadar 12.000’den fazla uyumluluk bakiyesi raporu, gemilerin %90’ından fazlasını kapsayacak şekilde başarılı biçimde doğrulandı.
EMSA ayrıca pooling mekanizmasının gemilerin %90’ı tarafından kullanıldığını bildirdi.
İlk doğrulanmış bakiyelerin ortaya çıkması fiyat oluşumu açısından önemliydi.
Doğrulama öncesinde piyasa büyük ölçüde yakıt karışımı, sefer kapsamı, metan kaçağı, biyoyakıt sürdürülebilirliği ve veri kalitesine ilişkin tahminlere dayanıyordu.
İlk bakiyelerin kesinleşmesiyle birlikte surplus sağlayıcıları tahmini miktarlar yerine kesin ve doğrulanmış miktarlar sunmaya başladı. Böylece belirsizlik azaldı ve piyasadaki görünür arz arttı.
FuelEU Pooling Fiyatları Ne Kadar Düştü?
FuelEU, surplus için resmi bir piyasa fiyatı yayımlamaz.
Fiyatlar taraflar arasında ticari olarak belirlenir ve uyumluluk yılı, doğrulanmış miktar, işlem büyüklüğü, zamanlama, karşı taraf riski ve sözleşme koşullarına göre değişir.
OceanScore Pool-Price Index (OPX) verilerine göre:
Ağustos 2025: 193,63 EUR/tCO2e
Ocak 2026 – 2025 surplus: 213,00 EUR/tCO2e
Temmuz 2026: 131,75 EUR/tCO2e
24 Ağustos 2026: 118,90 EUR/tCO2e
Ağustos 2025 ile Ağustos 2026 arasındaki düşüş yaklaşık %38,6’dır.
Ocak 2026’daki 213 EUR/tCO2e seviyesiyle karşılaştırıldığında Ağustos 2026 fiyatı yaklaşık %44,2 daha düşüktür.
BetterSea ise Temmuz 2026 için 106,52 EUR/tCO2e hacim ağırlıklı ortalama işlem fiyatı ve ay sonunda 114,00 EUR/tCO2e ağırlıklı seviye bildirmiştir.
Aynı dönemde OceanScore’un teklif bazlı OPX değeri 131,75 EUR/tCO2e seviyesindeydi.
Bu fark, sözleşmelerde kullanılan endeksin, gözlem tarihinin, işlem hacminin ve fiyatın teklifleri mi yoksa tamamlanmış işlemleri mi temsil ettiğinin açıkça belirtilmesi gerektiğini göstermektedir.
Fiyatlar Neden İlk Yıla Göre Düştü?
Düşüşü tek bir faktörle açıklamak mümkün değildir.
Başlıca nedenler şunlardır:
- Doğrulanmış surplus miktarlarının görünür hale gelmesi
- Pooling kullanımının çok hızlı yaygınlaşması
- İlk yıllardaki %2 azaltım hedefinin 2029’a kadar sabit kalması
- Biyoyakıt ve yakıt karışımı optimizasyonlarının daha fazla surplus yaratması
- Piyasa fiyat şeffaflığının artması
- Nisan ayındaki son tarihin ardından talep baskısının azalması
- Surplus’ın gelecek yıllar için saklanabilmesi
Düşük Fiyat FuelEU’nun Artık Ucuz Olduğu Anlamına mı Geliyor?
Hayır.
Düşük EUR/tCO2e fiyatı tek başına işlemin ekonomik olduğu anlamına gelmez.
Alıcı pooling maliyetini doğrudan uyumluluğun marjinal maliyetiyle karşılaştırmalıdır.
Bu hesaplamada:
- sürdürülebilir yakıt primi,
- enerji içeriği,
- yaşam döngüsü emisyon faktörü,
- operasyonel kısıtlamalar,
- EU ETS etkisi,
- charter-party yükümlülük dağılımı
gibi faktörler dikkate alınmalıdır.
FuelEU cezası da basit bir maksimum piyasa fiyatı olarak değerlendirilmemelidir.
Ceza sistemi uyumsuzluğu ekonomik olarak cazip olmaktan çıkarmak için tasarlanmıştır ve tekrarlanan açıklar durumunda artabilir.
Güçlü Bir FuelEU Pooling Sözleşmesi Neleri İçermeli?
FuelEU pooling anlaşması yalnızca bir emtia satın alma sözleşmesi değildir. Ticari ödemenin belirli bir süre içerisinde doğrulanmış düzenleyici tahsisata bağlanması gerekir.
Sözleşmede özellikle şu konular açıkça düzenlenmelidir:
- Uyumluluk yılı ve vintage
- Miktar ve kullanılan birim
- Surplus’ın doğrulama durumu
- Havuza katılan gemiler
- Atanan doğrulayıcı
- FuelEU veri tabanı işlemleri
- Sabit fiyat veya kullanılacak fiyat endeksi
- Endeksin yayın tarihi ve hacim aralığı
- Para birimi, vergiler ve yuvarlama yöntemi
- Aynı surplus’ın başka yerde satılmaması veya bank edilmemesi
- Yetersiz surplus durumundaki çözümler
- Geç kayıt veya veri tabanı hatalarındaki sorumluluklar
- Karşı taraf kredi riski
- Charter-party kapsamında maliyet ve ekonomik faydanın kime ait olduğu
- Mevzuat değişiklikleri ve mücbir sebepler
2026–2027 İçin Denizcilik Şirketlerinin Eylem Planı
- Her geminin uyumluluk bakiyesini doğrulanmış yakıt yolları, sefer kapsamı ve metan kaçağı varsayımlarıyla aylık olarak tahmin edin.
- 2025’ten kalan konuları, 2026 mevcut yıl maruziyetini ve 2027 ileriye dönük planlamasını birbirinden ayırın.
- Surplus’ın ne zaman bank edileceği veya satılacağı konusunda şirket içi kurallar oluşturun.
- Doğrudan yakıt kullanımı ile pooling arasında make-or-buy karşılaştırması yapın.
- Karşı tarafları ve doğrulayıcıları Nisan ayının son haftalarına bırakmadan belirleyin.
- Ödeme aşamalarını objektif doğrulama ve veri tabanı işlemlerine bağlayan sözleşmeler kullanın.
- Birden fazla piyasa referansını takip edin ve seçilen benchmark’ın işlem büyüklüğü ve zamanlaması açısından neden uygun olduğunu belgeleyin.
Sık Sorulan Sorular
FuelEU surplus, EUA gibi AB’de işlem gören bir karbon tahsisatı mıdır?
Hayır. EUA, Union Registry içerisinde transfer edilebilen bir tahsisattır. FuelEU surplus ise belirli bir gemiye bağlı uyumluluk bakiyesidir ve FuelEU kuralları kapsamında bank edilebilir, ödünç alınabilir veya pooling yoluyla tahsis edilebilir.
Pooling fiyatını kim belirliyor?
Mevzuat herhangi bir fiyat belirlememektedir. Fiyat alıcı ve satıcı arasında ticari olarak müzakere edilir.
Herhangi iki gemi aynı havuza girebilir mi?
Kapsama giren gemiler farklı şirketlere ait olsalar bile düzenleyici koşullara uymaları halinde aynı havuza katılabilir.
Teklif endeksi neden gerçekleşen işlem endeksinden daha yüksek olabilir?
Teklif endeksleri satıcıların istediği fiyatları gösterirken gerçekleşen işlem endeksleri alıcı ve satıcının gerçekten anlaştığı fiyatları gösterir. Hacim, zamanlama ve işlem büyüklüğü fark yaratabilir.
FuelEU fiyatları düşük kalmaya devam edecek mi?
Bunun garantisi yoktur. Surplus üretiminin azalması, hedeflerin sıkılaşması, yakıt fiyatlarının değişmesi, banking kararları veya son tarihe yakın talep artışı piyasayı yeniden sıkılaştırabilir.
En önemli sözleşme koruması nedir?
Satıcının ödeme hakkının, kararlaştırılan surplus miktarının FuelEU veri tabanında doğrulanmış, zamanında ve hukuken geçerli şekilde tahsis edilmesine bağlanmasıdır.
Önemli Uyarı
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Hukuki, vergisel, yatırım veya ticaret tavsiyesi değildir. Kuruluşlar işlem yapmadan önce güncel mevzuatı, yetkili makamların rehberlerini, sözleşmesel yükümlülükleri ve kendi risk limitlerini doğrulamalıdır.